fbpx

Gdy ogon stanowi większą część długości ciała – czyli kilka słów o szczurach domowych

Około 50% długości ciała szczura stanowi ogon. Jest zauważany jako pierwsza część ciała gryzonia, u wielu ludzi powodując niesmak i odrazę. Te negatywne uczucia sprawiają, że wiele osób nie widzi uroczych okrągłych uszek, długich wąsików i stóp, które są miniaturową kopią tych ludzkich. Mało kto wie, że szczury w pewnych kwestiach dorównują inteligencją człowiekowi, a jedynie brak przeciwstawnego kciuka powstrzymuje je przed przejęciem władzy nad światem. 

Genetyczny krewniak człowieka

24 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Zwierząt Laboratoryjnych. Od ponad 200 lat to szczury stanowią bazę wiedzy w przeprowadzanych badaniach medycznych i psychologicznych. Ze względu na 90-procentowe podobieństwo genomu ludzkiego i szczurzego to właśnie te gryzonie stały się modelem w odkrywaniu nowych ścieżek medycyny sercowo-naczyniowej, regeneracyjnej, leczeniu cukrzycy czy w transplantologii.

Szczury pozostają jednak bardzo niedoceniane. W społeczeństwie wciąż uchodzą za synonim choroby i nieczystości. Niewiele jednak osób zdaje sobie sprawę z wysokiego poziomu ich inteligencji. Bardzo szybko uczą się nie tylko sztuczek, ale także korzystania z kuwety. Pierwsze labirynty dla szczurów pozwalające ocenić ich pamięć i orientację w terenie powstały około 100 lat temu. Od tego momentu dowiedzieliśmy się, że szczury zapamiętują trasę już po jednym przejściu. Dodatkowo potrafią rozwiązywać proste zadania numeryczne, a jeden z eksperymentów udowodnił, że są w stanie nabyć umiejętność prowadzenia samochodu!

Szczurza rodzina

Żyjąc w dużych stadach, szczury tworzą społeczności o złożonej hierarchii. Wykazują się empatią w stosunku do swoich kompanów. Prawdopodobnie życie w stadzie umożliwiło szczurom przetrwanie w niedogodnych warunkach, pomimo ciągłych prób zgładzenia ich przez człowieka. Prawdą jest, że kiedy chcą się przemieścić lub w razie wykrytego niebezpieczeństwa, wysłany zostaje szczur zwiadowca. Dopiero gdy ten powróci, reszta stada podejmuje działanie.

Ze względu na zaawansowane stosunki socjalne szczurów są one wspaniałymi kompanami dla człowieka. W przeciwieństwie do hodowanych w domu chomików czy świnek morskich, „ogonki” (tak nazywane są przez miłośników) same szukają kontaktu z człowiekiem i potrzebują go na co dzień. Dzięki temu zyskują na popularności i z niechcianych szkodników przekształcają się w domowych pieszczochów. W związku z tym, że szczury naturalnie żyją w skupiskach, trzeba mieć na uwadze przy hodowli tych zwierząt, aby zawsze miały przynajmniej jednego kompana. Szczur pozostawiony samotnie jest narażony na stany lękowe, depresyjne i zaburzenia zachowania.

Świątynia szczurów

Dziko żyjące szczury uważane są niestety za szkodniki i gatunek bardzo inwazyjny. Szczur wędrowny, czyli ten najczęściej spotykany na wolności, bardzo szybko potrafi skolonizować nowe obszary i wyprzeć bytującą faunę i florę. Nie są to jednak zwierzęta  bezpośrednio groźne dla człowieka. W kontakcie z nim boją się i uciekają.

Jednak środowisko życia, które najczęściej dzielą z ludźmi (spiżarnie, silosy), sprawia, że szczury są bardzo niepożądanym gatunkiem, odpowiedzialnym za zniszczenia, a w regionach dotkniętych klęskami głodu gatunek ten jest obwiniany za pogarszanie sytuacji humanitarnej, zwłaszcza przez zjadanie materiału siewnego. 

Są jednak miejsca na Ziemi, gdzie szczury postrzegane są zupełnie inaczej. Mieszcząca się w zachodnich Indiach świątynia Karni Maty słynie z żyjących w niej 20 000 szczurów. Nazywane są one  kabas, otoczone są kultem i opieką oraz uważane za święte. Pielgrzymi wchodzący do świątyni bez obuwia ofiarowują im pokarm. Według legendy i wiary hinduizmu szczury te to wcielenia przodków, które przeszły  reinkarnację i wróciły na Ziemię w tejże postaci. Większa część szczurzej populacji w świątyni, będąca szczurami wędrownymi, jest koloru brązowego. Nieliczne białe osobniki uważane są za wcielenia mistyków, a zobaczenie ich przynosi szczęście.

 Szczur w naszym domu

Najczęściej występujące dziko żyjące gatunki to szczur śniady, wędrowny i polinezyjski. Tracą one jednak na popularności na cześć szczurów laboratoryjnych, które stały się pupilami wielu domów. Występują w wielu odmianach barwnych, mogą mieć różny kształt i rozstawienie uszu. Aktualnie w Polsce istnieje pięć zarejestrowanych hodowli szczurów rasowych.

 Decydując się na przygarnięcie tych pupili, musimy dobrze poznać ich wymagania i usposobienie. Jak już wspominałam, myśląc o adopcji lub kupnie, musimy brać pod uwagę minimum dwa (najlepiej więcej) osobniki tej samej płci lub różnej (ale koniecznie wykastrowane!). Szczury należą do stosunkowo dużych gryzoni, samce mogą osiągać wagę nawet około 800-900g, stąd stado ogonków potrzebuje odpowiedniej klatki. Zalecane wymiary dla dwóch osobników to 80x40x80 cm. Musi być dodatkowo wyposażona w hamaki, skrytki i tunele, aby nasi podopieczni mogli czuć się komfortowo. Istotna jest również kuweta. Gryzonie te bardzo dbają o czystość swoją i środowiska życia, więc załatwiają swoje potrzeby w jednym miejscu.

Ze względu na wysoki poziom inteligencji szczurów należy zadbać o codzienną dawkę rozrywki i nowych bodźców. Zalecany jest dodatkowo minimum 2-godzinny pobyt poza klatką, na specjalnie dostosowanej przestrzeni.

Prowadzone badania mówią, że wystarczy jednokrotne zaprezentowanie danej czynności  szczurowi, a ten bez problemu potrafi ją powtórzyć. Jest to więc wspaniałe pole do popisu w dziedzinie tresury. Ogonki z łatwością można nauczyć przychodzenia na wypowiedziane imię, prostych sztuczek z obrotami czy nawet aportowania.

Badania przeprowadzane na wolnożyjących szczurach w USA dowiodły, że ich ulubionym pożywieniem jest makaron z sosem serowym, jajecznica oraz gotowana kukurydza. Pomimo że należą one do gatunku wszystkożernego, zalecane żywienie opiera się na ziarnach, warzywach i owocach oraz dodatkach z białkiem pochodzenia zwierzęcego.

W hodowli szczurów należy być świadomym genetycznego obciążenia chorobami cywilizacyjnymi, analogicznymi do ludzkich. Są to najczęściej otyłość, cukrzyca, nowotwory, choroby układu krążenia (nadciśnienie tętnicze) czy choroby układu nerwowego (choroba Parkinsona). Świadomość tych zagrożeń pozwoli zapobiec rozwinięciu się śmiertelnych w skutkach schorzeń.

Przez znaczne podobieństwo do ludzkiego genomu szczury były modelem, pozwalającym na rozwój medycyny. Przyznano ponad 30 nagród Nobla za badania, w których te zwierzęta brały udział. Jednak osiągnięty aktualnie poziom wiedzy naukowej i szeroko rozwinięta technologia umożliwia już badania bez wykorzystywania zwierząt. Wciąż jednak wiele z nich utrzymywanych jest w wątpliwych warunkach laboratoryjnych. Przykrą jest świadomość, że te niezwykle inteligentne zwierzęta spędzają życie w klatkach, bez możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb kontaktu z innymi osobnikami czy poznawania terytorium. Światowy Dzień Zwierząt Laboratoryjnych powinien być dobrą okazją na zwrócenie uwagi na ogromny światowy problem wielu małych ssaków. 

Nasza misja

V mag to wartościowe treści o diecie roślinnej, zero waste i szeroko pojętym świadomym życiu. Rozmawiamy z inspirującymi osobami i dzielimy swoimi przemyśleniami. Chcemy przekonać Cię, że da się znaleźć złoty środek między codzienną gonitwą a życiem zgodnym z naturą. Poszukajmy go razem!